Каложская (Барысаглебская) царква

Каложская царква Святых Барыса і Глеба ў Гродне — адзін з найстаражытнейшых і найбольш пазнавальных помнікаў архітэктуры Беларусі, сапраўдны сімвал горада і важная прыпыначная кропка на маршруце экскурсій па Беларусі. Гэтае культавае збудаванне XII стагоддзя захавалася з часоў Старажытнай Русі і лічыцца шэдэўрам Гродзенскай архітэктурнай школы. Царква размешчана на маляўнічым беразе Нёмана, сярод крыніц, што з даўніх часоў надавала гэтаму месцу асаблівую духоўную сілу. Сёння Каложская царква ўваходзіць у склад гісторыка-архітэктурнага запаведніка Замкавай гары і ўключана ў Папярэдні спіс аб’ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

Гісторыя

Будаўніцтва Каложскай царквы датуецца першай паловай XII стагоддзя і звязана з княжэннем Барыса і Глеба Усевалодавічаў. Менавіта ў іх гонар храм быў асвечаны і атрымаў афіцыйную назву Барыса-Глебская царква. Паводле падання, будаўніцтва вёў архітэктар па імені Пётр Міланега. Паходжанне назвы «Каложская» тлумачыцца па-рознаму: або ад старадаўняга перадмесця Пскова — Каложы, або ад слова «каложань» — свяшчэннай гаю з крыніцамі, шанаванай язычнікамі. За шматвекавую гісторыю царква неаднаразова цярпела разбурэнні: у 1180-х гадах яе пашкодзіў пажар, у 1853 годзе з-за апоўзня абрынулася паўднёвая сцяна. Частка пашкоджанняў была адноўлена, у тым ліку ўсталяваная драўляная сцяна і алтар, ахвяраваны Уладзімірам Мулявіным.

Архітэктура

Каложская царква — гэта крыжова-купальны, шасціслуповы храм з трыма апсідамі, выкананы ў адметнай тэхніцы: у сцены ўкладаліся палавіністыя шліфаваныя валуны. Больш буйныя камяні выкарыстоўваліся ў падмурку, а чым вышэй, тым меншыя. Гэта забяспечвала трываласць будынка і эканомію матэрыялаў. У аздабленні сцен выкарыстаны керамічныя крыжы, выкладзеныя з плітак, а ў сцены ўмураваны галаснікі — гліняныя амфары, што паляпшаюць акустыку. Асаблівасць інтэр’ера — дамангольскія фрэскі і цудатворны абраз Божай Маці. У адрозненне ад традыцыі, апорныя слупы маюць круглае сячэнне, што надае храму непаўторны выгляд.

Экскурсіі

Каложская царква — папулярны турыстычны аб’ект, які ўваходзіць у маршруты экскурсій па Беларусі і часта наведваецца ў межах экскурсій з Мінска. Дзякуючы багатай гісторыка-культурнай спадчыне і маляўнічаму размяшчэнню на беразе Нёмана, храм прыцягвае як турыстаў, так і паломнікаў. Тут можна не толькі даведацца пра архітэктуру Старажытнай Русі, але і адчуць духоўную сілу святога месца. На сайце Ekskursii.by можна забраніраваць экскурсію з аглядам Барыса-Глебскай царквы, а таксама выбраць камбінаваны маршрут з